Diş ve Çene Cerrahisinin İlgilendiği Konular Nelerdir?

Diş ve çene cerrahisinin kapsamı oldukça geniştir. Ağız içerisindeki basit cerrahi girişimlerden daha kapsamlı çene operasyonlarına kadar farklı tedaviler bu başlık altında değerlendirilebilir.

• Gömülü ve yarı gömülü 20 yaş dişlerinin çekimi
• Cerrahi diş çekimleri
• Çene kemiği içerisinde kalan kırık kök parçalarının değerlendirilmesi
• Apikal rezeksiyon ve kök ucu cerrahileri
• Çene kistlerinin cerrahi tedavisi
• Dental implant cerrahisi
• Kemik grefti ve kemik artırma işlemleri
• Sinüs lifting
• Çene ve yüz bölgesindeki travmalar
• Çene kırıklarının değerlendirilmesi
• Ortognatik cerrahi gerektiren çene anomalileri

Her cerrahi işlem aynı kapsamda değildir. Tedavi yöntemi; problemin bulunduğu bölge, çevre anatomik yapılarla ilişkisi, radyolojik bulgular ve kişinin genel sağlık durumu dikkate alınarak belirlenir.

Gömülü 20 Yaş Dişi Çekimi

20 yaş dişleri ağızda en son süren büyük azı dişleridir. Çene kemiğinde yeterli alan bulunmaması, dişin sürme yönü veya anatomik koşullar nedeniyle bazı 20 yaş dişleri tamamen süremeyebilir ve gömülü ya da yarı gömülü olarak kalabilir.

Gömülü bir 20 yaş dişinin bulunması tek başına mutlaka cerrahi çekim yapılması gerektiği anlamına gelmez. Dişin mevcut durumu ve zaman içerisinde sorun oluşturma riski klinik ve radyolojik olarak değerlendirilmelidir.

Gömülü 20 yaş dişleri hangi sorunlara yol açabilir?

Bazı vakalarda gömülü veya yarı gömülü 20 yaş dişlerinin çevresinde şu problemler görülebilir:

• Tekrarlayan diş eti enfeksiyonu
• Ağrı ve şişlik
• Yiyecek ve bakteri birikimi
• Komşu dişte çürük oluşması
• Komşu diş kökünde rezorpsiyon
• Diş çevresinde kistik değişiklikler
• Ağız açmada güçlük

Yarı sürmüş 20 yaş dişinin çevresindeki yumuşak dokuda gelişen enfeksiyon perikoronitis olarak adlandırılır.

Dişin çekilmesi gerekiyorsa işlem, dişin pozisyonuna göre standart veya cerrahi yöntemle gerçekleştirilebilir.

Çene Kemiğinde Kalan Kırık Kök Parçalarının Çıkarılması

Diş çekimi sırasında veya daha önce gerçekleşmiş bir kırılma sonucunda diş kökünün bir bölümü çene kemiği içerisinde kalabilir.

Her kök parçasının mutlaka cerrahi olarak çıkarılması gerektiğini söylemek doğru değildir. Çok küçük, enfeksiyon bulunmayan ve çıkarılması sırasında önemli anatomik yapılara zarar verme riski bulunan bazı kök parçaları klinik değerlendirme sonucunda takip edilebilir.

Bununla birlikte kırık kök parçası;

• Enfeksiyon odağı oluşturuyorsa,
• Ağrı veya şişliğe neden oluyorsa,
• İmplant veya protetik tedaviyi engelliyorsa,
• Kistik veya patolojik bir oluşumla ilişkiliyse

cerrahi olarak çıkarılması değerlendirilebilir.

İşlem öncesinde kökün sinirler, sinüs boşluğu ve komşu dişlerle olan ilişkisi görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.

Apikal Rezeksiyon Nedir?

Apikal rezeksiyon, diğer adıyla kök ucu cerrahisi; kanal tedavisi yapılmış veya endodontik tedaviyle ilişkili bazı problemlerde diş kökünün uç kısmına cerrahi olarak ulaşılarak problemli dokuların temizlenmesini amaçlayan bir işlemdir.

Özellikle kök ucunda devam eden enfeksiyon veya lezyonun klasik kanal tedavisi ya da kanal tedavisi yenilenmesi ile çözülemediği belirli vakalarda değerlendirilebilir.

Apikal rezeksiyon nasıl yapılır?

Lokal anestezi sonrasında dişin kök ucuna ulaşmak için ilgili bölgedeki diş eti kontrollü biçimde açılır. Kök ucunun çevresindeki problemli dokular temizlenir ve gerekli görülen miktarda kök ucu uzaklaştırılabilir.

Vakanın özelliklerine göre kök ucunda retrograd dolgu uygulanabilir. Kemik grefti ise her apikal rezeksiyon işleminde zorunlu değildir; kemik defektinin özelliklerine göre değerlendirilir.

Çene Kistleri ve Cerrahi Tedavileri

Çene kistleri, çene kemiklerinin veya çevre yumuşak dokuların içerisinde gelişebilen, çoğunlukla içi sıvı ya da yarı sıvı içerikle dolu patolojik boşluklardır.

Bazı çene kistleri uzun süre belirti vermeden büyüyebilir ve rutin radyolojik incelemeler sırasında fark edilebilir.

Kist büyüdükçe:

• Çene kemiğinde genişlemeye,
• Komşu dişlerin yer değiştirmesine,
• Diş köklerinde rezorpsiyona,
• Sinir yapılarına baskıya,
• Uyuşukluk veya his değişikliklerine,
• Kemik dokusunda zayıflamaya

neden olabilir.

Çene kistleri nasıl tedavi edilir?

Tedavi yöntemi kistin tipi, büyüklüğü, bulunduğu bölge ve çevre anatomik yapılara göre değişebilir.

Başlıca cerrahi yaklaşımlar:

• Enükleasyon: Kistik yapının mümkün olduğunca bütün halinde çıkarılması.
• Marsüpyalizasyon / dekompresyon: Büyük kistlerde kist içi basıncı azaltarak zaman içerisinde küçülmesini sağlamayı amaçlayan yöntemler.

Çıkarılan patolojik dokuların gerekli görüldüğünde histopatolojik incelemeye gönderilmesi kesin tanı açısından önemlidir.

Çene Kırıkları

Çene kırıkları; trafik kazaları, düşmeler, spor yaralanmaları veya şiddetli travmalar sonucunda meydana gelebilir.

Çene kırığı şüphesinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması önemlidir.

Çene kırığının belirtileri nelerdir?

• Çene ve yüz bölgesinde ağrı
• Belirgin şişlik
• Ağız açmada güçlük
• Dişlerin kapanışının değişmesi
• Çiğneme sırasında ağrı
• Yüzde asimetri
• Bazı bölgelerde uyuşukluk veya his değişikliği

Tedavinin temel hedeflerinden biri kırık kemik parçalarının doğru anatomik konuma getirilmesi ve dişlerin kapanış ilişkisinin mümkün olduğunca yeniden oluşturulmasıdır.

Kırığın konumuna ve tipine göre plak, vida, elastik sistemler veya farklı sabitleme yöntemleri kullanılabilir. İyileşme süresi kırığın yapısına ve uygulanan tedaviye göre değişir.

Dental İmplant Cerrahisi

Dental implant, eksik dişlerin yerine yapılacak restorasyonları desteklemek amacıyla çene kemiği içerisine yerleştirilen biyouyumlu yapay diş köküdür.

İmplant cerrahisinden önce çene kemiğinin yüksekliği, genişliği ve implant yapılacak bölgedeki anatomik yapılar değerlendirilir.

Dental implant nasıl uygulanır?

Çoğu implant uygulaması lokal anestezi altında gerçekleştirilebilir. İmplantın yerleştirileceği bölgede uygun cerrahi erişim sağlanarak çene kemiğinde implant için kontrollü bir yuva hazırlanır ve planlanan implant kemiğe yerleştirilir.

Uygun vakalarda minimal cerrahi veya farklı yönlendirilmiş cerrahi yöntemler de değerlendirilebilir.

İmplantın kemikle biyolojik bağlantı kurduğu süreç osseointegrasyon olarak adlandırılır. İyileşme süresi kemik yapısı, implant bölgesi ve uygulanan cerrahi işlemlere göre değişebilir.

Ortognatik Cerrahi Nedir?

Ortognatik cerrahi, yalnız ortodontik tedavinin yeterli olmadığı bazı çene ve yüz iskelet bozukluklarında çenelerin konumlarının cerrahi olarak düzenlenmesini içeren kapsamlı bir tedavi yaklaşımıdır.

Alt çenenin veya üst çenenin ileri, geri ya da farklı yönlerde yeniden konumlandırılması gerekebilir.

Tedavi çoğunlukla ortodonti ile cerrahinin birlikte planlandığı multidisipliner bir süreçtir.

Ortognatik cerrahi;

• Alt ve üst çene arasındaki belirgin uyumsuzluklarda,
• Çiğneme ve kapanış bozukluklarında,
• Belirgin yüz asimetrilerinde,
• Ortodontik tedavinin tek başına yeterli olmadığı iskeletsel problemlerde

değerlendirilebilir.

Bu ameliyatlar kapsamlı cerrahi işlemlerdir ve uygun hastane koşullarında ilgili cerrahi ekip tarafından gerçekleştirilir.

Sinüs Lifting Nedir?

Üst çenenin arka bölgesinde uzun süre diş eksikliği bulunması veya kişinin doğal anatomisi nedeniyle implant yapılacak bölgede yeterli kemik yüksekliği bulunmayabilir.

Bu bölgenin üzerinde yer alan maksiller sinüs ile çene kemiği arasındaki kemik miktarının artırılması amacıyla uygulanan işleme sinüs lifting veya sinüs tabanı yükseltme adı verilir.

Kapalı sinüs lifting

Mevcut kemik yüksekliğinin implant yerleştirilmesine yakın olduğu ve sınırlı miktarda dikey kemik kazanımının yeterli olabileceği seçilmiş vakalarda daha sınırlı bir cerrahi yaklaşımla uygulanabilir.

İmplant yuvasından sinüs tabanına ulaşılarak membran kontrollü biçimde yükseltilir. Gerekli görülmesi halinde kemik grefti kullanılabilir.

Açık sinüs lifting

Daha fazla kemik kazanımına ihtiyaç duyulan vakalarda üst çenenin yan duvarından cerrahi bir pencere oluşturularak sinüs membranına ulaşılır.

Membran kontrollü şekilde yükseltilir ve oluşan alana uygun kemik grefti materyali yerleştirilebilir.

İmplantın aynı seansta yerleştirilip yerleştirilemeyeceği mevcut kemik miktarı, implantın başlangıç stabilitesi ve diğer klinik faktörlere göre belirlenir.

Diş ve Çene Cerrahisinde Hangi Anestezi Yöntemleri Kullanılır?

Ağız içinde gerçekleştirilen birçok cerrahi müdahale lokal anestezi altında yapılabilir.

Ancak operasyonun kapsamı, kişinin yaşı, genel sağlık durumu, kaygı düzeyi, işlem süresi ve diğer klinik faktörlere bağlı olarak farklı anestezi yöntemleri değerlendirilebilir.

Lokal anestezi

Cerrahi işlem yapılacak bölgenin geçici olarak uyuşturulmasını sağlar. Hasta işlem sırasında uyanıktır.

Sedasyon

Seçilmiş hastalarda kaygının azaltılması ve tedavinin daha rahat gerçekleştirilebilmesi amacıyla sedasyon yöntemleri değerlendirilebilir.

Genel anestezi

Daha kapsamlı çene cerrahileri veya uygun görülen özel vakalarda hastane koşullarında genel anestezi gerekebilir.

Uygulanacak anestezi yöntemi cerrahi işlemin özellikleri ve kişinin sağlık durumu dikkate alınarak belirlenir.

Diş ve Çene Cerrahisi Sonrası İyileşme

Cerrahi işlem sonrasında iyileşme süreci yapılan operasyonun kapsamına göre değişir.

Gömülü diş çekimi ile çene kırığı ameliyatının iyileşme sürecinin aynı olması beklenmez. Bu nedenle operasyon sonrası öneriler kişiye ve uygulanan cerrahiye göre düzenlenir.

Genel olarak cerrahi sonrasında:

• Hekimin önerdiği ilaçlar tarif edildiği şekilde kullanılmalıdır.
• İlk saatlerde cerrahi bölge travmadan korunmalıdır.
• Gerekli görülen vakalarda dışarıdan soğuk uygulama önerilebilir.
• Ağız hijyeni tamamen bırakılmamalıdır.
• İşlem bölgesi hekimin tarif ettiği yöntemle temizlenmelidir.
• Sigara ve tütün ürünlerinden kaçınılması iyileşme açısından önemlidir.
• Kontrol randevuları aksatılmamalıdır.

İzmir'de Diş ve Çene Cerrahisi Değerlendirmesi

Diş ve çene cerrahisinde doğru tedavi planının oluşturulabilmesi için yalnız şikâyetin bulunduğu dişe değil, çevre kemik ve yumuşak dokulara da birlikte bakılması gerekir.

Diş Hekimi Uğur Bilkay tarafından İzmir Alsancak'ta gerçekleştirilen değerlendirmelerde; ağız içi muayene, mevcut şikâyetler ve gerekli radyolojik görüntülemeler birlikte ele alınarak cerrahi işlem gereksinimi değerlendirilir.

Gömülü diş, implant, kök ucu problemi veya farklı bir cerrahi durum söz konusu olduğunda uygulanacak yöntemin kapsamı her hasta için ayrı olarak belirlenir.

İzmir Diş ve Çene Cerrahisi Hakkında Sık Sorulan Sorular